Działalność inżynierska: tamy, domki i nory, kanały

O bobrach » Biologia i ekologia bobrów » Działalność inżynierska: tamy, domki i nory, kanały

Działalność inżynieryjna bobrów jest wywołana potrzebą zapewnienia sobie bezpieczeństwa. Stały i podwyższony poziom wody pozwala na ukrycie podwodnych wejść do schronień - domków (żeremi) i nor, umożliwia zatopienie magazynów pokarmu na zimę, skraca drogę ucieczki w przypadku żerowania bobrów na lądzie i ułatwia spławianie drewna. Bobry budują tamy przeważnie na niewielkich, płytkich ciekach z lokalnie dostępnego materiału: gałęzi, mułu, darni, kamieni i żwiru. Mogą one osiągać długość kilkuset metrów, a wysokość kilku metrów. Są stosunkowo trwałe i można po nich swobodnie chodzić. Nie niszczą ich gwałtowne przybory wód, a często bobry pozostawiają z boków tamy coś w rodzaju kanałów ulgi, którymi jest odprowadzany nadmiar wody w przypadku powodzi. Często podczas wezbrań bobry tworzą w tamie szczelinę, co zabezpiecza ją przed rozmyciem.

 

 

 

 

 

Powierzchnia powstających stawów zależy od wysokości oraz ukształtowania terenu i wynosi od pół ara do kilkudziesięciu hektarów. Niekiedy (szczególnie w górach) bobry budują serie kilku-kilkunastu kolejnych tam, które osłabiają napór wody i pozwalają na zalanie większego terenu. Jedna z nich (tama główna) chroni żeremia lub nory. Każde uszkodzenie tamy jest natychmiast naprawiane, gdyż może doprowadzić do odsłonięcia podwodnych wejść do schronień i ułatwić atak drapieżnikom.

 

 

 

Na terenach niskich, bobry budują żeremia z podobnego materiału jak do budowy tam. Wysokość żeremi może dochodzić do 3 metrów, średnica u podstawy - do 20 metrów. W środku, ponad poziomem wody, znajduje się zazwyczaj jedna komora wyściełana suchym materiałem roślinnym oraz wiórami drzewnymi odrywanymi przez bobry ze ścinanych drzew. Od komory odchodzą korytarze - syfony z ujściem pod wodą. Ich długość może dochodzić do 40 metrów. Żeremia zazwyczaj są trudne do osiągnięcia "suchą nogą" - otaczają je rowy wypełnione wodą, często znajdują się pośrodku rozlewiska bobrowego. Bobry mogą jednocześnie wykorzystywać więcej niż jedno żeremie. Niekiedy wracają do starych, na pozór opuszczonych, czasami w lecie zamieszkują inne żeremia niż w zimie.

W przypadku, gdy brzegi cieków lub zbiorników wodnych są wystarczająco wysokie a grunt jest wystarczająco zwięzły, bobry kopią nory. Często są one bardzo skomplikowane i wielopoziomowe z mnóstwem komór, a długość korytarzy może dochodzić do kilkudziesięciu metrów. Ujście korytarzy także znajduje się pod wodą, natomiast na brzegu można natknąć się na ujście kanałów wentylacyjnych. Ponieważ nory często zawalają się od góry, bobry łatają powstałe dziury wysuwanymi od wewnątrz gałęziami i mułem. Później nanoszą materiał z zewnątrz i powstaje coś pośredniego między norą i żeremiem - noro-żeremie.

 

 

 

Bobry kopią kanały w celu ułatwienia transportu pożywienia oraz zapewnienia bezpieczeństwa (szczególnie jest ich dużo w przypadku zwiększonej presji człowieka lub drapieżników). Są zazwyczaj wypełnione wodą a ich długość może dochodzić do kilkuset metrów, szerokość zaś do kilku metrów.

 

 Kanał wykopany przez bobry.
Kanał wykopany przez bobry