Różnorodność biologiczna

O bobrach » Wpływ bobrów na środowisko i gospodarkę człowieka » Różnorodność biologiczna

Podwyższony poziom wody w pobliżu stawu i wycinanie części drzew przez bobry powodują zmianę jego struktury i składu gatunkowego roślinności w siedlisku bobrowym. Stopniowo dominację zdobywa warstwa krzewów. Inicjowane są procesy odtwarzania naturalnych zespołów zaroślowych - łozowisk i zarośli wierzbowo-brzozowych oraz zespołów leśnych łęgów, olsów i grądów charakterystycznych dla dolin rzek. Rozrasta się również warstwa runa ze światłożądnymi gatunkami traw i ziołorośli. Powstaje szeroka strefa ekotonowa - przejściowa między wodą a zwartą roślinnością. Płytka, nasłoneczniona i nagrzana woda w stawie, stwarza bardzo korzystne warunki do rozwoju zbiorowisk bagiennych z turzycami, trzcinami i szuwarem. W samym zbiorniku rozwija się roślinność wodna z rzęsą wodną, rdestnicą, lilią wodną, etc. W wyniku działalności bobrów powstają więc takie zbiorowiska roślin, które dostarczają im samym pożywienia. Jest to jeszcze jeden dowód na to, że bobry potrafią przystosowywać środowisko dla własnych potrzeb.

W wodzie o zwiększonej temperaturze oraz zawartości związków azotu i fosforu, licznie występuje plankton roślinny i zwierzęcy. Obfitość cząstek organicznych oraz zwolnienie prądu sprzyjają gatunkom bezkręgowców wodnych (jętek, widelnic, chruścików, skorupiaków, etc.) charakterystycznych dla wód stojących. Te z kolei stanowią pożywienie dla wielu gatunków ryb, w tym często łososiowatych. Są one zwabiane do stawów bobrowych przez głębszą wodę przy tamie oraz możliwość schronienia w starych norach, co jest szczególnie ważne dla młodych ryb. Przebycie tamy nie stanowi dla nich większej przeszkody. Obecność ryb oraz niezamarzanie do dna stawów bobrowych w zimie, sprzyja odtwarzaniu populacji wydry. Środowisko życia bobra jest wykorzystywane również przez piżmaka, norkę, sarnę, łosia, jelenia i dzika. W otoczeniu stawów stwierdzano także wielokrotne zwiększenie zagęszczenia i biomasy płazów, gadów oraz drobnych ssaków.

Stawy bobrowe mają kolosalne znaczenie również dla wielu gatunków ptaków. Dzięki rozbudowanej strefie ekotonowej, obecności wysepek i martwych drzew, występują korzystne warunki do gniazdowania, a obfitość owadów, kręgowców i roślinności wodnej zabezpiecza pożywienie. Rozlewiska bobrowe są chętnie zasiedlane np. przez bociana czarnego, czaplę siwą, żurawia.

W poniższej tabeli przedstawiono zmiany zachodzące w typowym strumieniu zasiedlonym przez bobry.

 

Zmiany morfologiczne
i hydrologiczne
w strumieniu
Zmiany właściwości fizyko-chemicznych wody i osadów
Zmiany biologiczne
  • Zmniejszenie szybkości prądu
  • Zalanie terenu powyżej tamy i ustabilizowanie poziomu wody
  • Powstanie strefy brzegowej typowej dla stawu
  • Zwiększenie otwartej przestrzeni wokół powstałego stawu
  • Przerwanie dotychczasowej ciągłości wzdłużnej strumienia
  • Zatrzymywanie osadów mineralnych i organicznych
  • Zwiększenie ilości i dostępności związków węgla, azotu, fosforu oraz innych substancji odżywczych
  • Modyfikacja krążenia pierwiastków
  • Zmniejszenie lub zwiększenie stężenia tlenu w wodzie
  • Podwyższenie temperatury wody
  • Zmniejszenie kwasowości wody i osadów (poprzez zwiększenie właściwości buforujących)
  • Zmiana składu gatunkowego roślinności wokół stawu (wywołana zmianą warunków siedliskowych i ścinaniem przez bobry preferowanych gatunków drzew)
  • Zazwyczaj zwiększenie różnorodności gatunkowej roślin
  • Zwiększenie produkcji biomasy roślin
  • Zwiększenie aktywności mikroorganizmów beztlenowych w osadach
  • Zwiększenie aktywności mikroorganizmów tlenowych na dnie zbiornika
  • Zwiększenie produkcji planktonu
  • Zwiększenie zagęszczenia i biomasy bezkręgowców
  • Zmiana składu gatunkowego bezkręgowców
  • Zwiększenie zagęszczenia i biomasy kręgowców związanych z wodą (np. ryb, płazów, etc.)
  • Zmiana składu gatunkowego kręgowców